Gizakien eta txinpantzeen burmuinen arteko aldeak birus baten infekzioak eragin ditu hein batean

Eboluzioa
Irati Diez Virto

Duela 5 eta 7 milioi urte artean, birus batek antzinako txinpantzeak infektatu zituen; ez, ordea, antzinako gizakiak. Birus horren material genetikoa txinpantzeen genoman txertatu zen, eta garai hartan bai gizakiek bai txinpantzeek zeukaten gene bat desaktibatzea eragin zuen. Gaur egungo gizakietan, gene horrek burmuinaren garapena erregulatzen du; ez, ordea, txinpantzeetan.


“Fabricando fit faber”, baina euskaraz

Naiara Perez Miguel Hitz zentroa (EHU)

Salbatu da euskara

Ekai Txapartegi Zumeta EHU

Neutroa

Izortze Santin Gomez EHU


Su-festen kimika

Teknologia
Jon Larrañaga Gurrutxaga

Arabako Valecea su-etxeak 150 urte daramatza su artifizialak sortzen, ekoizten eta aireratzen. Orain dela mende t'erdi asmatu ziren formuletan oinarritzen diren arren, teknologia berriei ere bidea ireki die su-etxeak. Koloreen konposatu kimikoak, bolbora eta suen argitasuna izan ditugu hizpide.


EFEMERIDEA

"Edinburgoko zazpiak"

Edinburgoko zazpiak izan ziren unibertsitate britainiar batean matrikulatutako lehen emakume unibertsitarioak. 1869an hasi ziren medikuntza ikasten Edinburgoko Unibertsitatean, eta, nahiz eta azken finean graduatzea zein mediku bihurtzea eragotzi zitzaien, aurrera eraman zuten kausak arreta nazionala bereganatu zuen

Dorre kuantikoa

Fisika
Elhuyar Zientzia,

Donostian, BRTA aliantzako CIC Nanogune zentroan, txip kuantikoak diseinatzeko eta testatzeko dorre bat martxan dago joan den otsailetik. Dorre horretan, konputazio kuantikoan mundu mailako laborategi aurreratuenetakoa izateko anbizioarekin ari dira lanean, Quantum Motion enpresarekin batera.


Megakonstelazioak ez, megaontzidiak

Teknologia
Egoitz Etxebeste Aduriz,

Satelitez josita dago zerua. Milaka dira, eta ehunka milaka gehiago jarri nahi dituzte. Haien bidez, mundu osorako Internet, datu-zentro espazialak eta gauez eguzki-argia izateko aukera agintzen dute. Baina, aldi berean, satelite horiek gaueko zerua argitzen dute, astronomia oztopatzen, hondakin espazialak ugaritzen eta atmosfera kutsatzen. Gizateriaren ondare bat eraldatzen ari dira, gutxi batzuen erabakiz.


Txernobyl eta nuklearrak, 40 urteren ondoren

Fisika
Ana Galarraga Aiestaran,

2026ko apirilaren 26an, 40 urte bete ziren Txernobylgo zentralean inoizko istripu nuklear larriena gertatu zenetik. Erradioaktibitatetik babesteko, esklusio-eremu bat sortu zuten inguruan. Denborarekin, eremu hura naturaren biziberritzearen ikur bihurtu da. Bitartean, energia nuklearrari buruzko ikuspegia ere aldatzen joan da Europan.


Badakizu?

Minari buruz II

Irati Diez Virto

Asteko albistegia




Bizitza


Gizartea


Teknologia


Ingurumena


Oinarrizkoak

Aldizkaria

Kolaboratu

Zure lana argitaratzea nahi duzu?

Gai zientifiko bati buruzko artikulu bat baduzu, bidali eta sarean zein aldizkari inprimatuan argitaratu dezakegu.

Bidali